(Cư dân mạng) - Từ nhiều năm qua, câu chuyện doanh nghiệp Việt thua chính ngay trên sân nhà đã không còn gì xa lạ. Khi các doanh nghiệp nước ngoài vào, họ mang đến nhiều giá trị mới, từ chất lượng phục vụ cho tới giá thành vô cùng cạnh tranh. Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp của ta không những không chủ động thay đổi chính mình mà cứ mãi loay hoay quanh quẩn cầu mong sự giúp đỡ từ Nhà nước. Nhưng cái thời Nhà nước bảo hộ đã chỉ là quá khứ.


Câu chuyện “đại chiến” của Uber, Grab với taxi truyền thống là một đề tài nóng trên các diễn đàn hiện nay. Và trong cuộc chiến đó, các hãng taxi truyền thống của ta hoàn toàn lâm vào thế “thua trận”. Tuy nhiên, đây chỉ là bề nổi của vấn đề. Bởi từ câu chuyện này, ta có thể phần nào thấy được thực trạng của không ít doanh nghiệp Việt. Đó là việc không ít doanh nghiệp của ta đang “sống mòn”, “chết dần” trên chính quê hương mình.

Nỗi lo của doanh nghiệp Việt

Hội nhập quốc tế, đó là xu thế tất yếu của các quốc gia trên thế giới chứ không riêng gì Việt Nam. Trong bối cảnh đó, nền kinh tế của ta cũng không còn bó hẹp nữa mà được mở rộng. Tuy nhiên, vui chưa được bao nhiêu thì các doanh nghiệp Việt lại phải đối mặt với không ít thử thách.

Bắt đầu câu chuyện về nỗi lo của doanh nghiệp Việt, tôi xin đi từ vụ việc của anh Uber, Grab và mấy bác Taxi truyền thống. Đi lại là nhu cầu tất yếu của con người, Đặc biệt, trong cuộc sống hiện đại ngày nay thì vấn đề di chuyển lại càng trở nên thiết yếu. Vậy nhưng đi bằng phương tiện gì? đi như thế nào? thì lại là cả một vấn đề. Và trong cái “đi” đó, một cuộc đại chiến đã xảy ra giữa một bên là các anh xe ôm, taxi công nghệ (Uber, Grab) và một bên là các bác xe ôm, taxi truyền thống. Với những ưu thế về giá cả, thái độ phục vụ, Uber, Grab hầu như đã “thâu tóm” thị trường vận chuyển tại không ít thành phố lớn. Trong khi đó, các hãng taxi truyền thống của ta lại đang ngậm ngùi nuốt trái đắng vì không thể cạnh tranh.

Khác với việc taxi truyền thống đã bị “thâu tóm” gần như hết thị phần, câu chuyện của các doanh nghiệp bán xăng lại cho ta thấy nguy cơ có thể bị mất khách hàng trong tương lai. Nếu lướt qua các trang báo mạng ngày hôm nay, chúng ta sẽ không khó khăn để đọc được những bài viết về chủ cây xăng Nhật (đầu tiên tại Việt Nam) cúi đầu chào khách. Kinh doanh xăng dầu trong nhiều năm qua có thể coi là thị trường “độc tôn” của các doanh nghiệp Việt. Vậy nhưng hiện nay, khi doanh nghiệp Nhật nhảy vào thì nó chắc chắn không còn là một miếng mồi dễ ăn cho các doanh nghiệp Việt tha hồ “đào xới”. Nguy hiểm hơn, qua phản ứng của người dân về cây xăng cũng như thái độ phục vụ của cửa hàng xăng dầu Nhật Bản, tôi có cảm giác, dường như chỉ cần có sự hiện diện của cửa hàng xăng Nhật thì người Việt sẽ tập trung hết vào đây. Qua đây, có thể thấy nguy cơ mà các doanh nghiệp Việt đang phải đối mặt hiện nay là không thể cạnh tranh được với các doanh nghiệp nước ngoài, không níu giữ được người tiêu dùng, bị đánh bại trên chính sân nhà.

Phản ứng ấu trĩ

Trong cuộc chiến với các doanh nghiệp ngoại, doanh nghiệp của ta đang bị thất bại thảm hại trên chính sân nhà. Tuy nhiên, nếu nhìn vào cách hành xử của doanh nghiệp Việt thì tôi thấy sự thất bại đó cũng hiển nhiên mà thôi. Khi mà tâm lý cầu mong bảo hộ của Nhà nước vẫn tồn tại, khi mà thói than thân trách phận, đổ lỗi cho “trời” vẫn còn tồn tại thì việc thua cũng là điều dễ hiểu.

Vẫn tiếp tục câu chuyện của các doanh nghiệp taxi truyền thống, chúng ta cùng xem xem họ làm như thế nào trước sự cạnh tranh khốc liệt của Uber, Grab. Thay vì tìm tòi đổi mới công nghệ, thay vì “hiểu chính mình” thì những ông chủ của các doanh nghiệp này lại “kêu như vạc”. Trong cuộc họp do Bộ GTVT tổ chức với sự tham gia của taxi truyền thống, Uber, Grab và đại diện nhiều bộ ngành, đại diện của các hãng taxi truyền thống không ngớt chê Uber, Grab, “tố” Bộ Giao thông vận tải. Cụ thể, họ nói Uber, Grab không quan tâm chất lượng, không có bảo hiểm cho hành khách, gây ùn tắc giao thông, phá vỡ quy hoạch vận tải, có dấu hiệu gian lận thuế. Cùng với đó, các ông chủ của ta cũng tiện đà chỉ trích Bộ Giao thông vận tải buông lỏng, xem nhẹ, thiếu trách nhiệm trong việc thực hiện các chỉ đạo của Thủ tướng về việc thí điểm loại hình taxi công nghệ.

Nhưng thưa các ông, nếu bàn về chất lượng thì taxi truyền thống còn thua xa mới bằng Uber, Grab. Có lẽ, các vị còn chưa quên chuyện tài xế taxi chặt chém khách du lịch xảy ra như cơm bữa. Chỉ với quãng đường 6 km, khách du lịch người Hàn Quốc tại Đà Nẵng đã bị “chém” đến 700.000 đồng (trong khi giá trị thực chỉ là 50.000 đồng). Chỉ với quãng đường từ Hàng Quạt tới Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (đường Nguyễn Văn Huyên, quận Cầu Giấy, Hà Nội) khách Tây đã phải trả 870.000 đồng trong khi phí chỉ là 87.000 đồng. Đó là còn chưa kể thái độ khó chịu của các taxi khi lái xe trên đường. Muôn ngàn lý do nội tại khiến taxi truyền thống bị “cạch” mặt chứ đâu phải chỉ vì taxi công nghệ.

Uber, Grab đang khiến taxi truyền thống “chết mòn”

Uber, Grab đang khiến taxi truyền thống “chết mòn”

Với sự nhận thức hạn hẹp, chỉ thấy nguyên nhân thất bại toàn là do các yếu tố khách quan mà không xem xét lại chính mình, nhiều hành xử ấu trĩ đã được đưa ra. Ông Tạ Long Hỷ, Chủ tịch Hiệp hội taxi Tp. Hồ Chí Minh thì dọa các tài xế sẽ định tập trung “diễu hành”. Ông Trương Đình Quý, Phó Giám đốc Vinasun “năn nỉ” Bộ GTVT và Nhà nước nên thương doanh nghiệp Việt. Đó là phản ứng của lãnh đạo. Còn các lái xe thì sao? Họ tiếp tục làm một việc hết sức ấu trĩ là…dán biểu ngữ phản đối Uber, Grab lên xe. Như vậy, lợi chưa thấy đâu nhưng vi phạm thì đã rõ (vi phạm quy định của luật cạnh trạm).

Phải thay đổi chính mình

Trong bối cảnh hiện nay, khi mà chúng ta đang tăng cường hội nhập thì sự cạnh tranh từ các doanh nghiệp bên ngoài sẽ ngày càng gia tăng. Thay vì đổ lỗi, thay vì cầu mong sự giúp đỡ, bảo hộ từ Nhà nước thì các doanh nghiệp Việt phải đứng trên đôi chân của chính mình mà bước đi.

Tôi cũng phải chỉ rõ, sự thua ngay chính trên sân nhà của doanh nghiệp Việt không phải lúc nào cũng do giá cả hàng hóa, dịch vụ của nước ngoài rẻ. Cái mà doanh nghiệp Việt thua là không làm cho khách hàng cảm thấy những thứ mà họ nhận lại từ doanh nghiệp Việt xứng đáng với “đồng tiền bát gạo” mà họ đã bỏ ra. Thậm chí, không ít trường hợp, mặc dù bỏ tiền ra để mua hàng là thật nhưng khách hàng có cảm giác như mình đang phải “cầu xin” để nhận lại một sự “ban ơn”, “bố thí”. Đó là điều vô cùng phản cảm và không thể chấp nhận.

Đã bao giờ các doanh nghiệp Việt tự đặt câu hỏi: vì sao người Việt không ngần ngại bỏ ra một đống tiền để mua hàng hiệu mà không muốn dùng hàng Việt? Đã bao giờ các ông chủ của những hãng taxi truyền thống tự vấn mình tại sao giờ cao điểm, giá vé Uber, Grab ngang bằng với giá taxi truyền thống nhưng người dân vẫn không đi taxi truyền thống hay chưa? Xin thưa, sở dĩ khách hàng làm như vậy là họ cảm thấy thỏa mãn, hài lòng với dịch vụ mà họ nhận được. Và hơn hết, họ có niềm tin vào các doanh cung cấp dịch vụ.

Với những phân tích như trên, theo tôi, để doanh nghiệp Việt không “sống mòn” ngay chính quê nhà của mình, thậm chí có thể phát triển, mở rộng ra các quốc ra khác thì các doanh nghiệp Việt phải chủ động thay đổi mình, giải quyết được các vấn đề sau:

Thứ nhất, xây dựng được niềm tin của người tiêu dùng

Nhiều khi, khách hàng chọn mua một sản phẩm không phải vì nó tốt nhất, không phải vì nó rẻ nhất mà vì chỉ đơn giản là vì họ tin và muốn mua mặt hàng đó. Việc xây dựng niềm tin của doanh nghiêp Việt còn thấp. Trên báo, đôi ba ngày ta lại thấy tin mặt hàng mày sản xuất không đảm bảo chất lượng, mặt hàng kia bị dư thừa hóa chất; cửa hàng này ăn bớt xăng dầu, của hàng kia buôn bán xăng dởm; Taxi hãng này chặt chém khách tây, ông lái xe kia thái độ không tốt…Với tôi, đó là kiểu làm ăn “chộp giật”. Việc làm ăn như vậy trong môi trường độc quyền thì có thể tồn tại nhưng khi có sự cạnh tranh thì sẽ không thể sống được. Đơn giản vì nó không có uy tín, không tạo ra cho người tiêu dùng cảm giác an tâm.

Muốn xây dựng được uy tín, doanh nghiệp của chúng ta phải thay đổi từ việc nâng cao chất lượng sản phẩm đến thay đổi thái độ, cung cách phục vụ. Chúng ta phải làm sao để khách hàng thực sự trở thành thượng đế. Việc xây dụng uy tín này không phải ngày một, ngày hai là làm được. có thể, việc này sẽ tốn nhiều thời gian, thậm chí là cả tiền bạc nhưng nếu thành công thì sức sống của doanh nghiệp sẽ là mãi mãi.

Thứ hai, năng động, sáng tạo, chủ động cạnh tranh

Muốn phát triển phải luôn luôn chủ động, thích ứng với tình hình. Đó là một sự thực hiển nhiên mà không cần phải chứng minh. Trong bối cảnh hiện nay, khi môi trường kinh doanh thay đổi thì chúng ta phải kịp thời nắm bắt xu thế của thời đại, nhanh nhạy với biến động của thị trường để tìm cách thích ứng.

Việc sáng tạo như thế nào thì phải tùy vào từng ngành, từng nghề để tính toán phù hợp. Trong nội dung này, tôi cũng chỉ muốn các doanh nghiệp của ta hãy nhớ một điều dù làm bất cứ việc gì cũng phải lấy khách hàng làm trung tâm, uy tín làm cốt lõi, chất lượng làm nền tảng. Nếu đáp ứng được các yêu cầu trên thì tôi nghĩ, doanh nghiệp sẽ chắc chắn thành công.

Hiện nay, không ít doanh nghiệp của ta đang lâm vào tình cảnh không thể cạnh tranh với doanh nghiệp nước ngoài. Tuy nhiên, thay vì trách người thì ta phải tự xem xét lại chính mình để thay đổi, đáp ứng yêu cầu của thời đại. Trong đó, điều đầu tiên là ta phải thay đổi tư duy, đừng mãi chỉ biết kêu than và trông chờ vào sự bảo hộ của Nhà nước.

CTV Vũ Trần

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@quochoi.org
Thích và chia sẻ bài này trên