(Cư dân mạng) - Thông thường, để làm một dự án lớn cần phải có sự tham vấn của nhiều nhà khoa học. Và để thực hiện dự án nhận chìm 1 triệu m3 bùn thải nạo vét của Nhà máy nhiệt điện Vĩnh Tân 1 xuống vùng biển Tuy Phong (Bình Thuận), các bên liên quan đến dự án (trong đó có Công ty CP Tư vấn xây dựng cảng biển Việt Nam) cũng cần phải làm thủ tục cơ bản đó.

Tuy nhiên, Công ty tư vấn này đã có phần không trung thực khi “mượn” tên một số nhà khoa học để thêm vào danh sách các nhà khoa học tham gia thực hiện dự án như: Tiến sĩ Nguyễn Tác An – nguyên Viện trưởng Viện Hải dương học, Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Bảo Trâm – Trung tâm Quy hoạch và Quản lý tổng hợp vùng duyên hải khu vực phía Nam…

TS Nguyễn Tác An - nguyên Viện trưởng Viện Hải dương học khẳng định không tham gia thực hiện dự án

TS Nguyễn Tác An – nguyên Viện trưởng Viện Hải dương học khẳng định không tham gia thực hiện dự án

Liên quan đến vấn đề này, cả ông Nguyễn Tác An và bà Nguyễn Ngọc Bảo Trâm đều xác nhận không tham gia thực hiện dự án. Thậm chí, vị nguyên Viện trưởng Viện Hải dương học còn khẳng định một cách khá nặng nề là “không hề tham gia dự án có nhiều sai trái ngây thơ, bậy bạ” này. Người trong cuộc bức xúc, còn dư luận vốn dĩ không đồng tình dự án, lại thêm phần bất bình vì sợ rằng đã có một sự dối trá “đúng quy trình”.

Sự việc vỡ lẽ, các bên đã không có sự đồng nhất trong giải trình nguyên nhân. Nếu như ông Giám đốc công ty tư vấn giải thích việc tự ý đưa tên ông An vào danh sách là do “sai sót của nhân viên thư ký”. Thì vị Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH nhiệt điện Vĩnh Tân 1 Phan Ngọc Cẩm Thành lại cho biết hồ sơ, danh sách các thành viên tham gia có Tiến sĩ Nguyễn Tác An là hồ sơ ban đầu, là hồ sơ trong quá trình lấy ý kiến thẩm định đối với hồ sơ “nhận chìm” từ tháng 10 đến tháng 12/2016.

Dự án nhận chìm 1 triệu m3 bùn thải này càng ngày càng lắm sự lùm xùm. Những lời giải thích không có chút nào thuyết phục được công luận lẫn các nhà khoa học. Ông Nguyễn Tác An cho biết: “Về nguyên tắc, một khi hồ sơ đã làm giả thì phải hủy hồ sơ đó. Còn giấy phép đã cấp căn cứ theo hồ sơ giả đó thì cũng phải bị thu hồi”.

Có người nói rằng: “Đó là một sự dối trá! Tôi cho rằng không hề có một sự giám định nào. Họ muốn nhanh chóng tống khứ khối lượng rác thải độc hại đó thì đúng hơn. Nếu ảnh hưởng đến môi trường biển một lần nữa như sự cố Formosa hoặc thậm chí tệ hại hơn thì người dân sẽ ra sao đây? Lời xin lỗi không phải là phép nhiệm màu để khắc phục sự cố”.

Đúng là, bài học của Formosa vẫn chưa bao giờ nguội vậy mà người ta dám đưa sự dối trá vào báo cáo nhận chìm bùn thải, khi “bịa đặt” ra danh tính nhà khoa học đồng thuận nghiên cứu, thực hiện dự án.

Một dự án quan trọng về kinh tế, lại có liên quan mật thiết đến môi trường như vậy mà “người ta” cũng làm giả chỉ để dự án được “thông”. Sự việc này khơi gợi một vấn đề: Đây chính là kẽ hở để nhiều dự án “bậy bạ” được thông qua? Đến khi bị phát hiện thì đổ thừa cho thư ký. Phải chăng, những “cô thư ký, cậu đánh máy, đúng quy trình” nó là tấm khiên vạn năng cho mộ bộ phận cán bộ có tư tưởng không tốt?

Trường hợp này minh chứng thêm cho mối quan hệ giữa “Chủ đầu tư – Nhà thầu – Tư vấn” tương đối chặt chẽ. Đó là một vòng tròn khép kín chỉ có bản thân họ mới biết thực hư. Còn cơ quan thẩm định có lẽ chỉ “cưỡi ngựa, đeo kính râm” xem hoa?

Theo đó, cũng cần kiểm tra lại tính “trong sáng” của “Hội đồng thẩm định” dự án. Bởi, khi thành lập các “Hội đồng thẩm định”, người ta thường chọn những người ủng hộ dự án, chứ không phải chọn người có đủ tâm và tầm để đánh giá, phản biện một cách nghiêm túc nhất.

Hiện tượng này có ở nhiều nơi, nhiều ngành. Vì thế, đã đến lúc cần phải có chế tài đủ mạnh để xử lý những thành viên hội đồng kiểu này. Có vậy thì đất nước mới phát triển được.

Dẫu biết, trong bối cảnh đất nước đang trên đà phát triển thì nguồn năng lượng luôn cần thiết. Việc sản xuất điện là quan trọng (trong đó có nhiệt điện), bởi để có thêm được 15-20MW là không đơn giản, vì điện gió, điện mặt trời để có được công suất đó phải đầu tư cả trăm triệu USD, mà nguồn điện không ổn định, vẫn phải đảm bảo dự phòng vì mặt trời chỉ có ban ngày còn gió không phải lúc nào cũng mạnh.

Nhưng, môi trường cũng quan trọng không kém, nên phải được bảo vệ để phát triển bền vững. Những việc hệ trọng thế này phải giao cho cơ quan có chuyên môn chính thống và lắng nghe phản biện độc lập từ các nhà khoa học có uy tín hàng đầu.

Mọi vấn đề cần phải được nhìn nhận một cách khách quan nhất, khoa học nhất. Tuy vậy, việc mượn danh cách nhà khoa học nhằm “thông” dự án rồi đổ lỗi cho “cô thư ký, cậu đánh máy” là một sự dối trá khó có thể chấp nhận.

Hy vọng Bộ Tài nguyên và Môi trường sẽ làm thật thận trọng, chính xác chứ không mù quáng vấn đề này.

CTV Sông Trà

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@quochoi.org
Thích và chia sẻ bài này trên